Brugge, 16 december 2023, 17:00 uur – Astridlaan 86, 8310 Assebroek
In de schaduw van de Grote Oorlog ontstond een bijzonder fenomeen: de creatie van valse bomen als observatieposten. Deze unieke vorm van camouflage, ontstaan uit de noodzaak om ongezien te blijven, markeert een fascinerend hoofdstuk in de militaire geschiedenis.
Een kunst van overleven
Het was in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog dat het concept van de valse boom tot leven kwam. Franse pioniers, gevolgd door andere naties, ontwikkelden deze techniek om de vijand onopgemerkt te observeren. De bomen, vaak replica’s van door oorlog verwoeste exemplaren, boden een perfecte dekmantel.
Gevaarlijke creatie
Het proces begon met een camoufleur, vaak een kunstenaar, die naar het front ging om een bestaande boom nauwkeurig op te meten en te schetsen – een taak die levensgevaarlijk was. De eerste valse boom werd op 16 mei 1915 geïnstalleerd nabij Lihons-en-Santerre, onder leiding van Guirand de Scévola, de toekomstige hoofd van de camouflageafdeling.
Nachtelijke operaties
De installatie van deze bomen was een nachtelijke onderneming. Een echte boom werd stilletjes omgezaagd en vervangen door zijn metalen dubbelganger. Binnenin waren ladders, observatieposten, soms zelfs een telefoonlijn. Deze constructies waren zo effectief dat in oktober 1917 alleen al de 6e Armee 109 observatieposten, waaronder valse bomen, installeerde in het gebied van La Malmaison.
Een late ontdekking
De Duitsers ontdekten pas in het voorjaar van 1918 de aanwezigheid van deze valse bomen, tijdens hun grote lenteoffensief in de regio van Bapaume.
Een getuigenis uit het verleden
Een opmerkelijk verhaal komt van de kleinzoon van onderluitenant Zeller, die herinneringen deelde over een van deze bomen: “Nacht na nacht werkten soldaten om de observatieboom op te zetten. Deze metalen boom, een nauwkeurige replica van een populier langs de weg van Albert naar Péronne, was een meesterwerk van de camouflageafdeling. In één nacht vervingen vijftig mannen de levende boom door deze metalen dubbelganger. Van binnenuit kon men de Duitse infanterieposities observeren en artillerievuur coördineren, zonder dat de vijand enig vermoeden had.”
( Tekst Andy Vermaut en Serge Jansen van www.westnieuws.be )
