De ongeziene terugval van alledaagse insecten

Recent onderzoek toont aan dat algemene insectensoorten sneller achteruitgaan dan hun zeldzamere tegenhangers. Deze ontwikkeling heeft al zichtbare gevolgen in de natuur, zoals de veranderde bestuivingspatronen van planten. Het behoud van insectenpopulaties is essentieel voor het ecologisch evenwicht en de biodiversiteit.

22 maart 2024

In het web van het natuurlijke leven vormen insecten een fundamentele schakel, hun terugval is dan ook een verontrustend signaal. Recent onderzoek heeft uitgewezen dat voornamelijk de algemene insectensoorten een forse duik nemen, een verschijnsel dat diepgaander blijkt dan de achteruitgang van hun zeldzamere verwanten. Deze bevindingen zijn het resultaat van een meta-analyse waarbij gegevens uit 106 studies, betreffende 923 landinsectenpopulaties, opnieuw werden bekeken. De analyse toont een jaarlijkse globale achteruitgang van -1,5%, met de sterkste afname (-8% per jaar) bij de soorten die aanvankelijk het meest voorkwamen.

Hoewel sommige insectensoorten een toename vertonen, bereiken deze bij lange na niet de vroegere aantallen van de eens zo talrijke soorten die nu sterk achteruitgaan. In zeldzame gevallen waar een toename wel significant is, betreft het vaak invasieve exoten zoals het Aziatisch lieveheersbeestje, dat zowel in Europa, Zuid-Afrika als het westen van de Verenigde Staten dominant is geworden, ten koste van het inheemse tweestippelig lieveheersbeestje in onze regio.

De belangrijkste bestuivers zijn niet de zeldzame bijensoorten, maar veelvoorkomende hommels en metselbijen. Ook het broedsucces van kool- en pimpelmezen hangt af van de aanwezigheid van bepaalde nachtvlindersoorten, wat de negatieve trends bij ‘gewone’ insectensoorten des te zorgwekkender maakt.

Een Frans onderzoek naar de interactie tussen hommels en akkerviooltjes in de regio Parijs heeft aangetoond dat de afname van algemene insecten daadwerkelijke gevolgen heeft voor de natuur. De zelfbestuivingsgraad van het akkerviooltje is in enkele decennia met 27% gestegen, terwijl de nectarproductie en de grootte van de bloemblaadjes afnamen. Dit wijst op een vicieuze cirkel waarin minder bestuiving door hommels leidt tot een nog grotere focus op zelfbestuiving bij de planten, wat weer resulteert in minder aantrekkelijkheid voor hommels. De afname van algemene insectensoorten belooft niets goeds voor de biodiversiteit en het ecologisch evenwicht. Het onderzoek onderstreept het belang van het behouden van deze cruciale schakels in onze natuur.